NBP uczcił 100. rocznicę III Powstania Śląskiego

Czwartek, 15 kwietnia 2021 (11:19)

Do rąk kolekcjonerów trafiły dwie monety: złota o nominale 200 złotych i srebrna dziesięciozłotówka. Wartości kolekcjonerskie poświęcone są 100. rocznicy III Powstania Śląskiego, które wybuchło w nocy z 2 na 3 maja 1921 roku i było reakcją na plany oddania Niemcom większości uprzemysłowionej części Górnego Śląska.

Profesor dr hab. Zygmunt Woźniczka w folderze towarzyszącym emisji monet przypomina, że powstanie, którym kierował Wojciech Korfanty, zostało poprzedzone strajkiem powszechnym, który objął niemal wszystkie zakłady przemysłowe tego regionu. Kulminacyjnym momentem powstania była bitwa, do której doszło w dniach od 21 do 26 maja 1921 roku w rejonie Góry Świętej Anny, która w końcu została zajęta przez Niemców. „Powstańcom udało się jednak utrzymać front, a ponadto 23 maja 1921 roku wygrać bitwę pod Olzą. 5 lipca 1921 roku, po kilkudniowych negocjacjach, strony konfliktu zawarły rozejm” – podkreśla prof. Woźniczka. W wyniku negocjacji – w październiku 1921 roku – decyzją Rady Ligi Narodów oraz Rady Ambasadorów nastąpił podział obszaru plebiscytowego, a Polska otrzymała mniejszy, za to bardziej uprzemysłowiony obszar. „Podział ten był bardziej korzystny dla Polski niż proponowany przed wybuchem III Powstania Śląskiego. 15 maja 1922 roku podpisano w Genewie konwencję, na mocy której uregulowano sprawy gospodarcze oraz prawa mniejszości po obu stronach granicy. W następnych miesiącach Polska przejęła przyznany jej obszar Górnego Śląska” – dodaje prof. dr hab. Zygmunt Woźniczka. Warto przypomnieć, że III Powstanie Śląskie wpisuje się w nurt polskich powstań narodowych. Umożliwiło ono powrót części Górnego Śląska do macierzy, a potencjał gospodarczy tego regionu odegrał bardzo ważną rolę w odbudowie i rozwoju reszty ziem polskich.

Moneta złota, która ukazała się w nakładzie 1500 sztuk, przedstawia sylwetki dwóch powstańców, którzy obsługują zdobyczny niemiecki ciężki karabin maszynowy Maxim wz. 1908. Obok znajduje się sztandar powstańczy z napisem „Tobie Polsko” z wizerunkiem orła powstańczego. Wykonano go na początku 1920 roku w pracowni przy redakcji pisma „Katolik” w Bytomiu. Sztandar ten był przez lata ukrywany przez uczestnika trzech powstań śląskich Alojzego Szulca. W maju 1968 roku sztandar trafił do Muzeum Czynu Powstańczego na Górze Świętej Anny, gdzie jest jednym z najcenniejszych eksponatów.  

Na srebrnej dziesięciozłotówce wyemitowanej w nakładzie 12 tysięcy sztuk widnieją dwaj powstańcy obsługujący zdobyczny niemiecki ciężki karabin maszynowy Maxim wz. 1908. Są oni w ubraniach cywilnych, jak większość powstańców. Wizerunek monety uzupełnia orzeł powstańczy charakterystyczny dla większości sztandarów w czasie III Powstania Śląskiego.

Obie monety, które zaprojektował Sebastian Mikołajczak, można nabyć w okręgowych oddziałach NBP oraz w sklepie internetowym Kolekcjoner. Moneta złota kosztuje 3600 złotych brutto, a monetę srebrną można zakupić w cenie 160 złotych brutto.

Kolejna emisja monet kolekcjonerskich NBP planowana jest na 28 kwietnia br.. Wtedy do rąk kolekcjonerów trafią dwie monety: złota i srebrna upamiętniające 230. rocznicę Konstytucji 3 maja.

Mariusz Kamieniecki