Ustalenia V4 w Lublinie

Piątek, 11 września 2020 (20:20)

Obrady Grupy Wyszehradzkiej poświęcone były m.in. sytuacji na Białorusi. „Wszyscy zgadzamy się, że na Białorusi powinny odbyć się wolne wybory, tak żeby naród białoruski mógł sam suwerennie zdecydować o swoim losie, o swojej przyszłości” – mówił premier Mateusz Morawiecki na konferencji prasowej po szczycie Grupy Wyszehradzkiej.

Premierzy dyskutowali o ofercie współpracy gospodarczej z Białorusią, która – jak mówił Morawiecki – obejmie „wspólne projekty związane z małymi, średnimi przedsiębiorstwami”, ale też politykę energetyczną. „Chcemy zaproponować bezwizowy ruch dla obywateli białoruskich i pakiet gospodarczy dla Białorusi na przyszłość; Białorusi, która musi sama wybrać w wolnych wyborach, jakie chce priorytety realizować. Ten pakiet będziemy chcieli przedstawić podczas najbliższego posiedzenia Rady Europejskiej” – zapowiedział Morawiecki.

Premier wyjaśniał, że państwa Grupy Wyszehradzkiej chcą zaproponować Białorusi „pewne możliwości dotyczące stabilizacji sytuacji” gospodarczej. „Chcemy zaproponować pewne mechanizmy, które są przetestowane, sprawdzone i które mogą doprowadzić do tego, żeby Białoruś była rzeczywiście pomostem między Wschodem i Zachodem, między Rosją a Unia Europejską, bo przecież wszyscy byśmy sobie życzyli dobrobytu narodu białoruskiego, sukcesu gospodarczego, pokoju oraz demokracji i wolności” – mówił szef polskiego rządu.

Premier Węgier Viktor Orbán oświadczył, że Węgry wspierają polskie podejście i działania wobec kryzysu na Białorusi, a propozycja, którą przedstawił Morawiecki, ma charakter strategiczny.

Wyraził nadzieję, że w najbliższych tygodniach uda się również „zbudować filar obronny lub wojskowy”. „Sądzę, że trzeba poczekać do Rady Europejskiej, bo kwestie bezpieczeństwa czy obronności wykraczają poza mandat samego V4” – zwrócił uwagę szef węgierskiego rządu.

Premier Słowacji Igor Matovič wyraził opinię, że Grupa V4 odgrywa „niezwykle ważną rolę i w niektórych tematach może być liderem”. „Nikt nie wątpi, że w przypadku Białorusi to Polska odgrywa rolę lidera” – ocenił premier Słowacji.

Premier Czech Andrej Babiš przypomniał, że to premier polskiego rządu był pierwszą osobą, która zwróciła się do Rady Europejskiej o zorganizowanie specjalnego szczytu i wspólnie z krajami bałtyckimi ten wniosek złożył.

Jego zdaniem bardzo ważne jest, aby temat Białorusi pojawił się w programie obrad kolejnej Rady Europejskiej. Dziękował Morawieckiemu za „aktywność, za propozycje, sugestie i inicjatywy”. „Mam nadzieję, że nasi koledzy, członkowie Rady Europejskiej, pochylą się nad tematem Białorusi” – zaznaczył premier Czech. Zwracał uwagę, że bardzo istotne jest, aby to Białorusini zdecydowali o przyszłości swojego kraju.

Szefowie rządów grupy V4 rozmawiali też o wzajemnej współpracy w walce z pandemią COVID-19, a szczególnie – jak powiedział Morawiecki – „w jaki sposób najlepiej organizować europejską i wyszehradzką odpowiedź na epidemię, tak żeby nie doprowadzić do kolejnego lockdownu”.

„Nie chcemy zamykać gospodarki. Ale jednocześnie podchodzimy wobec epidemii z pokorą i dlatego będziemy jak najlepiej koordynować nasze działania, tak żeby gospodarka była rozpędzoną lokomotywą, która będzie pomagać nam wyjść z kryzysu” – zaznaczył Mateusz Morawiecki.

Szef polskiego rządu poinformował, że premierzy V4 rozmawiali też o kwestii pomocy dla Grecji po pożarze obozu dla uchodźców na wyspie Lesbos. O formach pomocy z premierem Grecji Kiriakosem Mitsotakisem ma rozmawiać Mateusz Morawiecki. „Polska już teraz przygotowała 150 domów modułowych, aby posłać je do Grecji, aby pomóc w zbudowaniu tej infrastruktury, która jest tam potrzebna” – zaznaczył polski premier.

Premierzy grupy V4 rozmawiali także o budowie gazociągu Nord Stream 2, który – jak mówił Morawiecki – jest projektem zmniejszającym bezpieczeństwo tej części Europy i powinien zostać zatrzymamy. „Uważamy, że na tym etapie energetyczna solidarność w Unii Europejskiej wymaga tego, żeby ten projekt został zamknięty, żeby Nord Stream 2 został zakończony, ponieważ zagraża tej solidarności energetycznej i stwarza sytuację jeszcze większego uzależnienia Białorusi i Ukrainy od Rosji” – akcentował polski premier.

Premierzy państw Grupy Wyszehradzkiej wydali też wspólne oświadczenie, w którym potępili „próbę zabicia czołowego przywódcy rosyjskiej opozycji” Aleksieja Nawalnego. „Opinia publiczna zarówno w Rosji, jak i poza nią domaga się transparentnego i dokładnego śledztwa, żeby precyzyjne zidentyfikować prawdziwych sprawców i ich motywy. Ze względu na tragiczne doświadczenia historyczne społeczność V4 jest szczególnie wrażliwa na każdy przypadek motywowanych politycznie prób uciszenia politycznych przeciwników” – napisano w oświadczeniu, które otrzymali dziennikarze.

Premierzy wzywają rosyjskie władze do przeprowadzenia dogłębnego śledztwa, które doprowadzi do ukarania sprawców.

Premier Igor Matovič przypomniał podczas konferencji, że Polska niedawno świętowała rocznicę powstania „Solidarności”. „W imieniu wszystkich naszych obywateli krajów postkomunistycznych chciałem podziękować Polakom, że mieli tę odwagę, że podnieśli głowy i pokazali innym krajom, jak przeciwstawić się złu komunizmu i socjalizmu” – zauważył premier Słowacji.

Grupa Wyszehradzka jest nieformalną, regionalną formą współpracy czterech państw Środkowej Europy – Polski, Czech, Słowacji i Węgier, które łączą nie tylko sąsiedztwo i podobne uwarunkowania geopolityczne, ale przede wszystkim wspólna historia, tradycja, kultura oraz wartości. Przewodnictwo w Grupie pełnione jest na zasadzie rotacji i trwa rok, a jego program przyjmowany jest przez premierów państw wyszehradzkich. Od 1 lipca 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. prezydencję w Grupie sprawuje Polska.

AB, PAP