Społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstwa

Środa, 21 marca 2018 (13:18)

W sposób bardziej szczegółowy wspominam o tym w swej książce „Patriotyzm gospodarczy” wydanej w tym roku przez Wydawnictwo Zysk i S-ka.

W tym kontekście pojawiają się niejako dwa sposoby myślenia. Z jednej strony pojawiają się zwolennicy tezy, iż jedynym celem przedsiębiorstwa powinno być maksymalizowanie zysku. Ten sposób rozumowania nawiązuje do sposobu myślenia typowego dla krajów anglosaskich, przede wszystkim USA czy też Wielkiej Brytanii. Z drugiej strony są ci, którzy uważają, że przedsiębiorstwo musi uwzględniać w swojej działalności dążenie do zysku, ale nie powinien to być jedyny cel jego działalności. Tego typu myślenie jest typowe dla takich krajów jak Japonia, Niemcy czy też Francja.

Duże znaczenie w dyskusji nad celami działalności przedsiębiorstwa odgrywa katolicka nauka społeczna. Święty Jan Paweł II w encyklice „Centesimus annus” w punkcie 35 wskazał na to, że zysk z działalności przedsiębiorstwa ma oczywiście swoje znaczenie, ale jego celem powinno być przetrwanie przedsiębiorstwa jako grupy osób – jako wspólnoty. Tego typu myślenie powinno być coraz szerzej promowane. Ma to bowiem swoje znaczenie także z punktu widzenia sytuacji na rynku pracy.

Społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstwa znajduje swój wyraz m.in. w tworzeniu różnych indeksów giełdowych, które z założenia obejmują tylko te podmioty gospodarcze, które spełniają kryteria tak czy inaczej rozumianej społecznej odpowiedzialności.

Przykładowo giełda warszawska utworzyła indeks Respect, który obejmuje takie przedsiębiorstwa, które spełniają trzy grupy kryteriów. Po pierwsze – spółka w myśl tych kryteriów powinna realizować określone cele ekologiczne, po drugie – powinna spełniać określone wymogi związane z realizacją tzw. ładu korporacyjnego, czyli sposobu kierowania przedsiębiorstwem, a po trzecie – powinna spełniać określone wymogi związane z zagadnieniami pracowniczymi. Społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstwa może być także powiązana z patriotyzmem gospodarczym. Przykładowo można dostrzec, że np. spółki Skarbu Państwa przyznają się do współfinansowania różnych ważnych przedsięwzięć o charakterze kulturalnym czy też edukacyjnym. W przypadku przedsiębiorstw państwowych można od nich oczekiwać szczególnego zaangażowania w takie projekty, które mają wydźwięk patriotyczny. Mówiąc o związkach społecznej odpowiedzialności z patriotyzmem gospodarczym, szczególnie warto podkreślić rolę takich podmiotów gospodarczych, których kierownictwo, a przede wszystkim właściciele, za jeden z ważnych celów uważają utrzymanie rodzimego polskiego charakteru przedsiębiorstwa.

Warto przy okazji odwołać się do pewnego przypadku. Otóż zapytano kiedyś prezesa pewnej japońskiej firmy, czy to, że w innym kraju są niższe podatki, może skłaniać go do przeniesienia siedziby firmy za granicę. Odpowiedział on, że jego firma nie może tak postąpić, gdyż wówczas uległyby likwidacji miejsca pracy w jego ojczyźnie, a on czuje się odpowiedzialny za swoją społeczność, w której funkcjonuje. Taka postawa jest godna poparcia i powinna być promowana także w polskich szkołach podstawowych, średnich i wyższych. Ważne jest bowiem to, aby mieć świadomość, iż u źródeł społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstwa i jej związku z patriotyzmem gospodarczym leży w dużym stopniu wychowanie polskiej młodzieży do podjęcia przez nią określonych działań w sferze zawodowej.

Prof. nadzw. UEP dr hab. Eryk Łon