O gdańskich zbrodniach sądowych

Wtorek, 4 grudnia 2012 (15:25)

Sędziowie, procesy, skazani przez stalinowski Wojskowy Sąd Rejonowy w Gdańsku – tego typu  informacje zawierają dwie nowe publikacje dr. Dariusza Burczyka. Dziś na Uniwersytecie Gdańskim odbędzie się prezentacja tego pionierskiego opracowania.   

Spotkanie autorskie z dr. Dariuszem Burczykiem, autorem publikacji „Wojskowy Sąd Rejonowy w Gdańsku (1946-1955)” oraz „Wojskowy Sąd Rejonowy w Gdańsku (1946-1955). Inwentarz idealny”, odbędzie się na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego (Audytorium „C”) o godz. 17.30.

Po wystąpieniu autora zaplanowano dyskusję poświęconą zarówno wymienionym wydawnictwom, jak i wojskowym sądom rejonowym w całości, dotychczasowym badaniom historycznym nad ich działalnością, a także m.in. poszukiwaniom ofiar terroru komunistycznego, którego jednym z głównych narzędzi były wspomniane sądy.

W dyskusji wezmą udział: dr Rafał Leśkiewicz, dyrektor pionu archiwalnego IPN, autor m.in. monografii poświęconej poznańskiemu WSR, dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, pełnomocnik prezesa IPN ds. poszukiwań miejsc pochówku ofiar terroru komunistycznego, oraz dr hab. Wanda Roman, profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Wstęp na prezentację wolny.

Marzena Kruk, naczelnik Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN w Gdańsku, wskazuje, że pierwsza z pozycji to monografia dotycząca historii gdańskiego WSR, natomiast druga „jest interesującą analizą archiwoznawczą”, zawierającą informacje na temat dostępnych lub zniszczonych akt m.in. procesowych.

- Książka ma dość duże znaczenie, ponieważ okres stalinowski w województwie gdańskim jest stosunkowo słabo opracowany. Niewiele do tej pory publikacji się na ten temat ukazało – zauważa naczelnik. Według niej, spotkanie autorskie jest również interesujące, ponieważ poza tym wątkiem archiwalnym, zgodził się wziąć w nim udział dr hab. Szwagrzyk. Mamy więc nadzieję, że będziemy rozmawiać z pełnomocnikiem prezesa IPN na temat zbrodni sądowych, a także o tym, czym się on obecnie zajmuje, czyli ekshumacjami, badaniami genetycznymi i próbą identyfikowania osób skazanych przez wojskowe sądy rejonowe w Polsce – zaznacza Kruk. 

Dr Dariusz Burczyk, wskazuje, że prace nad „Inwentarzem…” trwały od 2006 r., natomiast monografii od 2010 r. – W Instytucie spotykałem osoby, które były skazane, albo ich rodziny lub badaczy, którzy poszukiwali informacji na temat akt gdańskiego WSR. Dlatego najpierw zdecydowałem się podjąć opracowania tego inwentarza, a następnie napisania monografii – twierdzi autor. Zwraca uwagę na trudności, jakimi było zebranie materiałów archiwalnych, gdyż „generalnie wszystkie dokumentacje WSR są bardzo rozproszone”.

Zgodnie z jego badaniami, gdański wojskowy sąd rejonowy w czasach stalinowskich skazał na karę śmierci w procesach politycznych 42 osoby.

- Poza tym skazywano na dożywocie lub kary 15, 10, 5 lat więzienia – dodaje dr Burczyk.

Według niego, schwytani i sądzeni pochodzili głównie z V Wileńskiej Brygady Armii Krajowej Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, Okręgu XII Gdańsk-Morski krypt. „Semper Fidelis Victoria” Narodowego Zjednoczenia Wojskowego i Polskiej Organizacji Wojskowej. Podkreśla, że najbardziej znanymi było wykonanie wyroku śmierci na sanitariuszce Danucie Siedzikównie „Ince” i ppor. Feliksie Salmonowiczu „Zagończyku” z oddziału mjr. Zygmunta Szendzielarza "Łupaszki".

Jacek Dytkowski