Pamięć stanu wojennego

Niedziela, 2 grudnia 2012 (21:15)

W Powiatowej Bibliotece Publicznej w Lubaczowie zostanie jutro otwarta wystawa „Stan wojenny”. Ekspozycję dokumentującą jeden z najboleśniejszych okresów współczesnych dziejów Polski przygotował rzeszowski Oddział Instytutu Pamięci Narodowej.

Tragiczną atmosferę pamiętnych grudniowych dni sprzed 31 lat przypominają zachowane do dziś obwieszczenia i zarządzenia administracyjne ówczesnych władz - materiały kompromitujące działalność Milicji Obywatelskiej, ZOMO i SB - stróżów i bezwolnych obrońców terroru komunistycznego, udokumentowane zdjęciami.

Zaprezentowane materiały pochodzą z muzeów, bibliotek i archiwów oraz ze zbiorów prywatnych i przedstawiają działania reżimu komunistycznego wobec opozycji solidarnościowej.

Wrogości ówczesnego systemu wobec społeczeństwa dowodzą m.in. represyjne orzeczenia sądowe czy wykazy osób pozbawionych pracy. Wystawa przygotowana przez historyków rzeszowskiego oddziału IPN przedstawia sytuację ponad 500 osób internowanych w Załężu, Uhercach, Łupkowie, Nisku i Gołdapi (gdzie więziono kobiety).

Można będzie zobaczyć m.in. decyzje o internowaniu i świadectwa zwolnienia z internowania, komunikaty dotyczące protestów głodowych, fotografie, zapiski oraz modlitwy. Szczególnym świadectwem zbrodni wobec Narodu są także unikatowe fotografie, znaczki pocztowe, kartki świąteczne o charakterze religijno-patriotycznym, koperty, pieczątki, grafiki oraz przedmioty kultu religijnego jak chociażby różańce przygotowywane z możliwie dostępnych materiałów.

Odrębną część ekspozycji stanowi dokumentacja działalności powstałych w tym czasie struktur opozycyjnych wobec komunistycznych władz, a wśród nich utworzonej w Rzeszowie Regionalnej Komisji Wykonawczej NSZZ „Solidarność” czy powstałej w Przemyślu Tymczasowej Komisji Regionalnej NSZZ „Solidarność”, których zadaniem była m.in. organizacja pomocy internowanym i ich rodzinom oraz kolportaż wydawnictw.

 - Poprzez zgromadzone dokumenty chcieliśmy zaprezentować społeczeństwu funkcjonowanie podziemnych struktur „Solidarności”, ale również opozycyjnych wobec władzy środowisk rolniczych oraz formy ich działalności. Wystawa dokumentuje niezadowolenie społeczne, które wyrażało się m.in. poprzez strajki w zakładach pracy, manifestacje z okazji ważnych rocznic narodowych oraz nielegalną działalność wydawniczą i kolportażową. Z materiałem, który przedstawia przebieg i realia stanu wojennego na obszarze obecnego województwa podkarpackiego, powinni zapoznać się wszyscy, a zwłaszcza młodzież, która stan wojenny zna tylko z relacji rodziców i mediów – komentuje dla NaszegoDziennika.pl Małgorzata Waksmundzka-Szarek z IPN w Rzeszowie.

Wystawa dokumentuje ponadto działalność opozycyjną największych w regionie zakładów pracy: - WSK PZL Mielec, WSK PZL Rzeszów czy Huty Stalowa Wola, gdzie odbywały się największe strajki.

Ekspozycję uzupełniają archiwalne zdjęcia wykonane 31 sierpnia 1982 r. w Rzeszowie i Stalowej Woli podczas największych manifestacji na Podkarpaciu. Jednym z bardziej spektakularnych przedsięwzięć opozycji wobec władz było zorganizowanie w Przemyślu manifestacji, w drugą rocznicę podpisania Porozumień Sierpniowych, w której uczestniczyło ok. 6 tys. osób. W celu rozproszenia tłumu użyto Milicji i oddziałów ZOMO. W obronie represjonowanych stanął (zresztą nie po raz pierwszy), ówczesny ordynariusz przemyski ks. bp Ignacy Tokarczuk, który w wystąpieniu na Jasnej Górze 2 września 1982 r. powiedział m.in. (...) Bracie, nie bij, nie podnoś ręki na swojego brata. Nie podnoś ręki na swoją siostrę, jeśli chcesz należeć do narodu; nie zasłaniaj się rozkazami.

Ekspozycję „Stan wojenny” w Lubaczowie będzie można oglądać do 17 grudnia.

 

                                                  

Mariusz Kamieniecki