Komisja Wenecka o nowelizacji ustawy o TK

Piątek, 11 marca 2016 (18:30)

W opinii Komisji Weneckiej podkreślono, że rozwiązanie konfliktu dotyczącego składu Trybunału Konstytucyjnego, który to konflikt zapoczątkowały działania poprzedniego Sejmu, musi zostać znalezione. Komisja wezwała większość parlamentarną i opozycję do dołożenia wszelkich starań w celu znalezienia rozwiązania. Podkreślono, że w państwie opartym o rządy prawa podstawą każdego takiego rozwiązania musi być zobowiązanie do poszanowania i pełnej realizacji orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Wezwano w tym kontekście wszystkie organy państwa, a w szczególności Sejm, do pełnego uszanowania i wprowadzenia w życie orzeczeń Trybunału. 

Po przedstawieniu chronologii wydarzeń i ich szczegółowej analizy prawnej w opinii wskazano, że nowelizacja ustawy o TK z 22 grudnia 2015 r. rzutowałaby na skuteczność Trybunału, zagrażałaby nie tylko rządom prawa, lecz także funkcjonowaniu ustroju demokratycznego. Uznano, że zmian zawartych w nowelizacji nie można uzasadnić działaniem naprawczym wobec braku „pluralizmu” w składzie Trybunału Konstytucyjnego. Zdaniem Komisji, zmiany te, zamiast przyspieszać pracę Trybunału, mogłyby doprowadzić do poważnego spowolnienia jego działania i mogłyby sprawić, że stałby się nieskuteczny jako strażnik Konstytucji. 

Według Komisji, ograniczanie efektywności Trybunału podważy trzy podstawowe zasady Rady Europy – demokrację, prawa człowieka i rządy prawa. Podkreślono, że doprowadzanie do nieskuteczności sądu konstytucyjnego jest niedopuszczalne, znosi kluczowy mechanizm zapewniający, że potencjalne konflikty z europejskimi i międzynarodowymi normami i standardami mogą być rozwiązywane na poziomie krajowym, bez potrzeby uciekania się do europejskich czy innych dodatkowych sądów. 

Komisja Wenecka podkreśliła, że pozostaje do dyspozycji władz polskich, jeśli chodzi o dalszą pomoc, której mogą one potrzebować, zwłaszcza w procesie reform po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego. 

Komisja zaleciła Polsce m.in. przeprowadzenie „pryncypialnej i zrównoważonej debaty” na temat reformy procedury i organizacji Trybunału Konstytucyjnego. Zalecono też, by w dłuższej perspektywie znowelizować Konstytucję, wprowadzając wybór sędziów Trybunału Konstytucyjnego kwalifikowaną większością przez Sejm, „w połączeniu ze skutecznym mechanizmem antyblokującym”. 

Wyrażono zarazem opinię, że alternatywą byłoby wprowadzenie systemu, w którym po jednej trzeciej sędziów Trybunału Konstytucyjnego jest mianowane/wybierane przez trzy organy władzy państwowej – prezydenta, parlament i sądownictwo. Zastrzeżono, że również w przypadku takiego rozwiązania parlament powinien dokonywać wyboru większością kwalifikowaną.

RP, PAP