Tym, którym zawdzięczamy wolność

Piątek, 21 listopada 2014 (18:08)

Odznaczenia podczas uroczystości, która odbyła się w Filharmonii Podkarpackiej im. Artura Malawskiego, wręczył prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Łukasz Kamiński. Zwracając się z gratulacjami do wyróżnionych, podkreślił ich zasługi dla budowania wolnego i suwerennego państwa polskiego. Odnosząc się do historii odznaczenia, przypomniał, że Krzyż Wolności i Solidarności nawiązuje do Krzyża Niepodległości – szczególnego, drugiego po orderze Virtuti Militari najwyższego odznaczenia wojskowego z okresu międzywojennego, ustanowionego w 1930 r. dla uhonorowania zarówno osób cywilnych, jak i żołnierzy, którzy czynnie przyczynili się do odzyskania niepodległości w 1918 r.

Z kolei dzisiaj odznaczeniem tym Ojczyzna honoruje tych, których dokonania często są zapominane przez społeczeństwo, a którzy zasłużyli się dla naszej dzisiejszej niepodległości, dzięki którym możemy dziś żyć w wolnym kraju. Krzyż Wolności i Solidarności nadaje prezydent RP na wniosek prezesa IPN.  

Nagroda za służbę na rzecz wolności

Dr Ewa Leniart, dyrektor rzeszowskiego Oddziału IPN, w rozmowie z NaszymDziennikiem.pl przypomina, że Krzyż Wolności i Solidarności został ustanowiony w 2010 r. jako forma uhonorowania opozycjonistów wobec dyktatury komunistycznej, którzy przynajmniej przez 12 miesięcy byli aktywnymi członkami nielegalnych organizacji, stawiających sobie za cel odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub obronę praw człowieka i prowadzili działalność zagrożoną odpowiedzialnością karną lub represjami.

– Ci ludzie – członkowie wówczas nielegalnych organizacji, za swoją działalność przeciw ustrojowi komunistycznemu byli inwigilowani, szykanowani, często bici i wyrzucani z pracy. Ustrój i jego wykonawcy byli bezwzględni, dlatego działalność w antykomunistycznym, solidarnościowym podziemiu często kończyła się utratą zdrowia, a nierzadko też życia – zauważa dr Ewa Leniart.

Podstawą otrzymania tego odznaczenia jest działalność w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 4 czerwca 1989 r., z wyłączeniem okresu od 31 sierpnia 1980 r. do 12 grudnia 1981 r., czyli okresu tzw. karnawału „Solidarności”. Z inicjatywą zgłoszenia określonej osoby do odznaczenia Krzyżem Wolności i Solidarności mogą wystąpić organy samorządowe, organizacje społeczne i zawodowe, kierując swój wniosek do prezesa IPN.

Kiedyś represjonowani, dziś odznaczani

W Rzeszowie Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski odznaczony został Kazimierz Jarząb, przewodniczący Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego PZL-Mielec, który od 13 grudnia 1981 r. przez ponad pół roku był internowany w ośrodkach odosobnienia w Uhercach i Łupkowie. W związku z prowadzoną działalnością konspiracyjną był zatrzymywany, stosowano wobec niego dozór milicyjny, prowadzono śledztwo. W 1986 r. został dyscyplinarnie zwolniony z pracy, mimo to nie zaprzestał działalności opozycyjnej.

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski otrzymał także Jerzy Kazimierz Kopeczek. 

Natomiast Krzyże Wolności i Solidarności z rąk prezesa IPN odebrali: Andrzej Kazimierz Barwiński, Jan Władysław Berek, Małgorzata Mirosława Czwarno-Sieroń, Lesław Antoni Granat, Andrzej Józef Kozioł, Andrzej Jan Kucharski, Stanisław Łakomy, Ryszard Rogoziński.

Po raz pierwszy Krzyże Wolności i Solidarności zostały wręczone w czerwcu 2011 r. z okazji obchodów 35. rocznicy wydarzeń radomskich. Do niedawna – w związku z błędną interpretacją Kancelarii Prezydenta – odznaczenia tego nie mogły otrzymać osoby, którym się wprawdzie należało, ale wcześniej zostały uhonorowane odznaczeniem wyższym rangą. Dotychczas Krzyże Wolności i Solidarności otrzymało ponad tysiąc osób.

Mariusz Kamieniecki