Ofiary zbrodni systemów totalitarnych

W uroczystości wzięli udział prezydent Karol Nawrocki, a także zastępcy prezesa IPN: dr hab. Karol Polejowski, dr Mateusz Szpytma oraz dr hab. Krzysztof Szwagrzyk. Biskupa polowego reprezentował ks. mjr Marcin Naglik, szef sekretariatu biskupa polowego. Ceremonia rozpoczęła się od wprowadzenia Chorągwi Wojska Polskiego i odegrania Mazurka Dąbrowskiego.

Prezydent RP wskazał, że wręczane noty identyfikacyjne dotyczą „bohaterów i ofiar zbrodni systemów totalitarnych” – od niemieckiego narodowego socjalizmu i sowieckiego komunizmu, po zbrodnie rodzimych komunistów i nacjonalistów z UPA. Podkreślił, że wcześniej uczestniczył w takich uroczystościach jako prezes IPN, natomiast dziś robi to po raz pierwszy jako głowa państwa.

Karol Nawrocki podkreślił też wymiar duchowy i nadzieję płynącą z uroczystości wręczenia not identyfikacyjnych, odwołał się do słów z Księgi Mądrości. – Jako chrześcijanin jestem przekonany, że są oni w dobrej opiece i w naszej głębokiej pamięci, nawiązując do słów, które najbardziej pasują do tej uroczystości, do słów z najmądrzejszej księgi świata, do Biblii, do Księgi Mądrości, przytoczę jeszcze raz te słowa: „Zdało się oczom głupich, że pomarli, zejście ich poczytano za nieszczęście i odejście od nas za unicestwienie, a oni trwają w pokoju” (Mdr 3,2-3). Oni żyją. Żyją w pokoju, żyją w naszej narodowej pamięci i są, Drodzy Państwo, z nami – dodał.

Zdaniem Prezydenta uroczystość ma znaczenie symboliczne i przypomina o zobowiązaniu państwa wobec tych, którzy służyli Ojczyźnie. – Ta uroczystość ma też głęboki państwowy sens dlatego, bo każdy polski żołnierz, każdy polski oficer, każdy, kto nosi zobowiązanie wobec Polski w swoim sercu, musi wiedzieć, że choćby to trwało i 80 lat, to Rzeczpospolita Polska zawsze wróci po swoich synów. Wróci po swoich synów, którzy za nią są gotowi się bić, gotowi są jej bronić, i Polska nigdy nie opuści tych, którzy Rzeczypospolitej służą – podkreślił.

Zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski podziękował Karolowi Nawrockiemu za możliwość organizacji uroczystości w Pałacu Prezydenckim. – Naszym zadaniem od ponad ćwierćwiecza jest mówienie prawdy o polskiej historii. Naszym zadaniem jest odnalezienie tych, którzy czekają na to, aby spocząć w poświęconej ziemi. To jest nasz obowiązek. Realizujemy go, Panie Prezydencie, Szanowni Państwo, i realizować w dalszym ciągu będziemy – zadeklarował.

Podczas uroczystości wręczono noty identyfikacyjne rodzinom 16 ofiar totalitaryzmów, a każdemu wręczeniu towarzyszyło odczytanie życiorysu i odsłonięcie portretu, którego miniaturkę otrzymywali przedstawiciele rodzin.

O okolicznościach odnalezienia szczątków i procesu identyfikacji opowiedział prof. Krzysztof Szwagrzyk.

W imieniu rodzin ofiar głos zabrała Elżbieta Maria Kończa, krewna Mariana Kończy, którego szczątki odnaleziono w 2021 r. podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez IPN w Drużylach na Litwie. Elżbieta Kończa dziękowała za uroczystość i odnalezienie oraz zidentyfikowanie bliskich. Podkreśliła, że rodziny są „świadkami historii”, a ich obowiązkiem – szczególnie wobec młodzieży – jest dawanie świadectwa, jaką cenę płaci się za utratę najbliższych w tragicznych okolicznościach. – Ci ludzie byli z nami w naszym życiu. Oni szli z nami na spacer. Oni zjedli z nami ulubiony obiad. Oni śpiewali ulubioną piosenkę. Oni recytowali ulubiony wiersz. Oni stali obok nas, czekając na pierwszą gwiazdkę, wpatrując się w niebo. I oni siadali z nami do wigilii. Nie cieleśnie, nie fizycznie, ale niemal uchwytnie – powiedziała.

Szczątki ofiar zostały odnalezione w ramach prac Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN prowadzonych m.in.: w Krakowie, Gdańsku, Lublinie, Rzeszowie, Jaworniku Ruskim, na terenie powiatów opolskiego i przemyskiego oraz na Litwie. Wśród zidentyfikowanych znaleźli się m.in.: 4-osobowa rodzina (rodzice i dwie córki, w tym jedna w zaawansowanej ciąży), mieszkańcy powiatu opolskiego, którzy zostali zamordowani przez Niemców zimą 1943 r. za udzielenie schronienia kilkunastu osobom narodowości żydowskiej; żołnierz Armii Krajowej pochodzący z Wileńszczyzny, poległy w walce z Armią Czerwoną pod Drużylami (Litwa) oraz ofiary wyroków komunistycznych sądów wojskowych zamordowane w Lublinie, Rzeszowie i Gdańsku.

Z biogramami ofiar można zapoznać się TUTAJ.