Wolność zrodziła się w Polsce

Wtorek, 9 września 2025 (12:27)

W 2025 r. przypada 45. rocznica narodzin NSZZ „Solidarność”, organizacji związkowej, która odegrała decydującą rolę w procesie wychodzenia Polski i całej Europy Środkowo-Wschodniej z komunizmu. Mieszkańcy krajów, które na skutek podziałów jałtańskich znalazły się w strefie sowieckich wpływów, starali się wyrwać z tego jarzma, organizując różne formy oporu i sprzeciwu wobec systemu.

Polacy wielokrotnie przeciwstawiali się komunizmowi. Protesty z lat 1956, 1968, 1970 i 1976 nie przynosiły jednak rezultatu, poza taktycznymi ustępstwami kolejnych liderów PZPR. Opór społeczeństwa sprawił jednak,
że w Polsce jako jedynym kraju bloku sowieckiego nie udało się skolektywizować rolnictwa, a Kościół katolicki zachował niezależność. W połowie lat 70. narastał kryzys gospodarczy, braki podstawowych produktów powoli stawały się codziennością. Podjęta na przełomie 1975
i 1976 r. akcja zmiany Konstytucji doprowadziła
do ożywienia środowisk opozycyjnych.

Narodziny „Solidarności” w sierpniu 1980 r. były przełomowym momentem w najnowszej historii Polski.
Na te chwile narodowego zrywu Polacy czekali od momentu zakończenia II wojny światowej. „Solidarność” była nie tylko nadzieją na poprawę bytu ekonomicznego. Rozbudziła uśpione przez lata dążenie do wolności, poczucie godności, przywróciła elementy chrześcijańskie do życia publicznego, przyniosła odnowienie moralne.

Ruch ten zainspirował również mieszkańców innych państw Europy Środkowo-Wschodniej do podjęcia sprzeciwu
i w konsekwencji doprowadził do upadku systemu.
W czasie I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” we wrześniu 1981 r., uchwalony został
jeden z kluczowych dokumentów – „Posłanie do ludzi pracy Europy Wschodniej”. Był on symbolicznym gestem solidarności, otwarciem się na inne narody znajdujące
się pod dominacją ZSRS i zapowiedzią wspólnej drogi
do wolności.

To właśnie „Solidarność” uruchomiła w 1980 r. proces największego pokojowego przewrotu po II wojnie światowej, który doprowadził do upadku symbolu podziału Europy – muru berlińskiego. Jesień Narodów 1989 r.,
choć różniła się od polskich negocjacji z lat 1988-1989, przypominała energię i ducha Sierpnia 1980 r. Wydarzenia w bloku sowieckim na przełomie lat 80. i 90. potwierdzały, jak istotny był polski Sierpień 1980 r. dla historii kontynentu.

Doceniając wagę i znaczenia tych wydarzeń, Biuro Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej zorganizowało międzynarodową konferencję naukową poświęconą zagadnieniom związanym z opozycją antykomunistyczną
w PRL i innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej
w latach 1980-1989.

Więcj na ten temat TUTAJ.

AB, ipn.gov.pl