Epidemia smartfonów

Poniedziałek, 15 stycznia 2024 (12:11)

Instytut YouGov przeprowadził na zlecenie niemieckiej agencji DPA badania dotyczące samooceny mieszkańców Niemiec w kwestii użytkowania telefonów komórkowych. Wyniki pokazały, że już niemal co druga osoba, uważa, że spędza za dużo czasu przed ekranem smartfona. 27 proc. ankietowanych uważa, że „zbyt dużo” czasu spędza na użytkowaniu smartfona, 15 proc., że nawet „o wiele za dużo”, co łącznie stanowi 42 proc. wszystkich pytanych.

Takie same badania przeprowadzono także pięć lat temu. Wówczas jedynie 32 proc. było zdania, że zbyt wiele czasu spędza z telefonem, a 63 proc. uważało, że korzysta z urządzenia „stosownie”. Badania wykazują zatem tendencję wzrostową. Czy zatem mamy do czynienia z epidemią smartfonów?

Podobne badania przeprowadzono w Polsce w 2022 na grupie pomiędzy 18. a 79. rokiem życia. Raport dotyczący higieny cyfrowej dorosłych użytkowników internetu w naszym kraju pokazuje, że prawie 65% badanych uważa, że spędza dużo czasu na korzystaniu z urządzeń ekranowych: 38,5% sądzi, że raczej dużo, a 29,9% – że zbyt dużo. Niemal co trzeciemu internaucie trudno ocenić, ile czasu spędza przed ekranem. Urządzeniami ekranowymi, z których najczęściej korzystają internauci, zarówno w dni robocze, jak i w dni wolne od pracy są: telefon komórkowy – korzysta z niego 97% internautów w dni robocze i dni wolne; laptop/komputer stacjonarny – używa go 87,1% internautów w dni robocze i 81,1% w dni wolne; telewizor – ogląda go 79,7% internautów w dni robocze i 83,7% internautów w dni wolne.

Największe grupy badanych korzystają z telefonu, laptopa lub komputera stacjonarnego i telewizora od 1 do 3 godzin dziennie. Odsetek internautów, którzy używają telefonu komórkowego od 3 do 5 godzin wynosi już ponad 20%, zaś odsetek badanych, którzy korzystają ze smartfonów dłużej niż 5 godzin dziennie w dniu roboczym i w dniu wolnym od pracy czy nauki stanowi prawie 11 %.

Badani przyznają, że korzystanie z urządzeń ekranowych służy im głównie do: aktywności na portalach społecznościowych, komunikacji z innymi, poszukiwania informacji, pracy zawodowej i nauki.

Jak wskazuje w rozmowie z „Naszym Dziennikiem” Bogna Białecka, psycholog, prezes Fundacji Edukacji Zdrowotnej i Psychoterapii, problem uzależnienia od smartfonów nie dotyczy tylko dzieci i młodzieży, jak się powszechnie sądzi, ale i dorosłych. – Prowadząc zajęcia dla dzieci w młodszych klasach szkoły podstawowej i rozmawiając z nimi, wiem, że dzieci obserwują w swoim najbliższym otoczeniu rodziców, którzy są niejako zamrożeni przed ekranem smartfona czy komputera, a przez to nie są dla nich dostępni, nie są obecni. Takie zachowania modelują problemy u dzieci – zaznacza nasza rozmówczyni. Dodaje też, że konieczne jest mieć świadomość, że wszelkie aplikacje, media społecznościowe, gry wyposażone są w algorytmy, które sprzyjają nadmiernemu korzystaniu z nich. Nie tylko mózg dziecka i nastolatka jest narażony na uzależnienia, mózg dorosłego równie silnie może uzależnić się od urządzeń ekranowych.

Istnieje też szereg konsekwencji zdrowotnych i psychospołecznych wynikających z nadmiernego użytkowania smartfonów, a mianowicie: podczas korzystania z telefonu zwykle przez dłuższy czas mamy pochyloną głowę, a zatem odcinek szyjny kręgosłupa jest bardzo przeciążony, tak jak ramiona i dłonie. Dodatkowo mogą pojawić się kłopoty ze wzrokiem, słuchem. A korzystanie ze smartfonu przed snem powoduje trudności z zasypaniem.

W raporcie z Ogólnopolskiego Badania Higieny Cyfrowej 2022 zawarty jest szereg rekomendacji, m.in.: zaleca się podejmowanie zachowań chroniących zdrowie użytkowników urządzeń ekranowych, które pozytywnie wpłyną na ich życie prywatne i zawodowe, na ich samopoczucie i zdrowie, wskazuje się na pilną potrzebę działań edukacyjnych wśród dorosłych, którzy modelują zachowania wśród dzieci i młodzieży, zwłaszcza rodziców małych dzieci, ale także wśród seniorów, którzy mają stosunkowo krótkie doświadczenie w używaniu urządzeń ekranowych. Rekomenduje się także przyznanie pracownikom prawa do bycia odłączonym (offline), co sprzyja zachowaniu zdrowia psychicznego, pozwala na efektywny odpoczynek, a tym samym wpisuje się w profilaktykę wypalenia zawodowego oraz poprawia efektywność pracy.

Katarzyna Musiał

 

Katarzyna Musiał, „Nasz Dziennik”