40. rocznica drugiej pielgrzymki Jana Pawła II do Polski
Czwartek, 15 czerwca 2023 (16:19)Pełna nie tylko napięcia, lecz także nadziei druga pielgrzymka Jana Pawła II do Polski odbyła się w czerwcu 1983 r., jeszcze przed zniesieniem stanu wojennego. Miesiąc wcześniej komunistyczni milicjanci zakatowali na śmierć maturzystę Grzegorza Przemyka. Papież spotkał się z jego mamą Barbarą Sadowską. Hasłem podróży apostolskiej były słowa: „Pokój Tobie, Polsko, Ojczyzno moja!”, gdyż głównym motywem przyjazdu Papieża było wsparcie duchowe dla udręczonego przez komunistów Narodu.
Jan Paweł II miał początkowo przybyć do Polski w 1982 r., lecz z uwagi na wprowadzenie stanu wojennego wizyta została przełożona na następny rok. Druga pielgrzymka Jana Pawła II do Ojczyzny rozpoczęła się 16 czerwca
1983 r., półtora roku po wprowadzeniu stanu wojennego. Miała istotny wpływ na polską rzeczywistość i społeczno-
-polityczne relacje w kraju, szczególnie w zakresie podtrzymania oporu społeczeństwa wobec dyktatury komunistycznej i wlania w serca Polaków nadziei na lepszą przyszłość.
Przebieg wizyty, podobnie jak podczas pierwszej pielgrzymki, starały się kontrolować władze komunistyczne, manifestacyjnie wykonując „gesty
dobrej woli”. Z jednej strony funkcjonariusze aparatu represji przeprowadzili setki rozmów ostrzegawczych
z opozycjonistami, zaostrzyli ich inwigilację, a nielicznych nawet zatrzymali. Z drugiej strony władze zgodziły się
na ułatwienie udziału w spotkaniach z Papieżem, umożliwiając odpracowanie tego dnia w wolną sobotę czy organizując transport publiczny. Na ponad czterysta szkół podległych wrocławskiemu kuratorium w dniu wizyty Papieża tylko w sześciu odbyły się lekcje. Zakazano jednocześnie szkołom i zakładom pracy organizowania grup na spotkanie z Janem Pawłem II.
Władza wykorzystywała każdy pretekst, żeby zmienić trasę wizyty i ograniczyć jej zasięg. Na trasie pielgrzymki nie znalazły się: Szczecin, Piekary Śląskie, Olsztyn, Łódź
i Lublin. Jednocześnie komuniści uważali, że wizyta papieska będzie informacją dla świata, że w Polsce następuje normalizacja polityczno-społeczna, skoro jest możliwa wizyta głowy Kościoła katolickiego.
Również Kościół wraz z wiernymi starannie przygotowywał się do pielgrzymki Papieża. Powołano diecezjalne zespoły czuwające nad organizacją wizyty oraz uruchomiono służbę porządkową Totus Tuus. W spotkaniach z Ojcem Świętym uczestniczyło około 7 mln wiernych. Nabożeństwa odbywały się w spokojnej i religijnej atmosferze, przerywanej owacjami, które sam Papież starał się tonować. Żeby nie podgrzewać i tak już gorących nastrojów, Papież nie szafował terminem „Solidarność”,
ale w modlitwach za zmarłych wspominał kilkukrotnie
tych, którzy w ostatnim czasie „zginęli w tragicznych okolicznościach”. Cytował też „Zapiski więzienne” Prymasa Stefana Wyszyńskiego, co było dla Polaków jasnym odniesieniem do aktualnego braku wolności w Polsce.
W Warszawie Jan Paweł II swoje pierwsze kroki skierował do grobu Prymasa Tysiąclecia ks. kard. Stefana Wyszyńskiego. W kościele kapucynów spotkał się z poetką Barbarą Sadowską, mamą Grzegorza Przemyka, zakatowanego na śmierć przez milicjantów. Modlił się
przy urnie z sercem Jana III Sobieskiego.
Skalę przemiany duchowej Polaków od czasu pierwszej pielgrzymki pokazała frekwencja na Mszy Świętej na Stadionie Dziesięciolecia, gdzie zebrało się 1,5 mln wiernych, a więc dziesięć razy więcej niż na placu Zwycięstwa w 1979 r. – podkreśla w nagraniu dr Paweł Błażewicz z Biura Rzecznika Prasowego IPN.
W homilii wygłoszonej 17 czerwca 1983 r. na Stadionie Dziesięciolecia Jan Paweł II wspomniał wiktorię wiedeńską, nawiązując w jasny sposób do sytuacji Polaków w stanie wojennym.
Papież wzywał do dialogu, porozumienia i poszanowania praw człowieka, przypominając, że prawda jest pierwszym i podstawowym warunkiem odnowy społecznej. Tchnął
w społeczeństwo ducha nadziei, wspierając otwarcie dążenia wolnościowe Polaków. Specjalnie wyakcentował pozdrowienia dla uczestników Mszy Świętej z diecezji gdańskiej, co wzbudziło burzę oklasków.
Tego samego dnia Jan Paweł II spotkał się z Wojciechem Jaruzelskim i władzami PRL. Stanowczo podkreślił obecność, wagę i aktualność Porozumień Sierpniowych.
Papież oddał hołd pomordowanym na Pawiaku oraz
ofiarom zagłady przed pomnikiem Bohaterów Getta.
Wizytę w Niepokalanowie poprzedziły esbeckie przeszukania w mieszkaniach, rekwizycja konspiracyjnego sprzętu drukarskiego i tymczasowe aresztowanie trzech opozycjonistów mieszkających w okolicy.
Przed jasnogórskim obrazem Papież złożył, jako dar za ocalenie życia, pokrwawiony pas sutanny, który miał na sobie podczas zamachu 13 maja 1981 r. Na Mszy Świętej
w Poznaniu beatyfikował Urszulę Ledóchowską ze Zgromadzenia Urszulanek Serca Jezusa Konającego. Władze nie dopuściły natomiast, by nawet przejazdem zbliżył się do pomnika poznańskiej masakry z 1956 r.
czy do więzienia przy ul. Młyńskiej, gdzie przebywali więźniowie polityczni stanu wojennego.
W Krakowie Ojciec Święty ogłosił błogosławionymi Adama Chmielowskiego (Brata Alberta) i o. Rafała Kalinowskiego. Pewien podtekst polityczny temu wydarzeniu nadawał udział obu błogosławionych w antyrosyjskim Powstaniu Styczniowym. Papież nie zapomniał także o młodzieży,
z którą spotkał się w Oknie Papieskim Pałacu Biskupów
na Franciszkańskiej 3. Podczas rozmowy śpiewał ze zgromadzonymi, śmiał się i żartował. Ostatnia Msza Święta zgromadziła na Błoniach około 2 mln uczestników,
a w czasie nadania Papieżowi doktoratu honoris causa uhonorowany przypomniał dewizę akademicką: Plus ratio quam vis (łac. Więcej znaczy rozum niż siła).
Wizyta apostolska była wielkim sukcesem zarówno Kościoła, jak i całego Narodu. Przekaz duszpasterski
Jana Pawła II i jego nauczanie umocniły polską wspólnotę. Utrwalił się też autorytet Kościoła, a w społeczeństwie pojawiła się nadzieja na lepsze czasy.