Dar dla Kościoła i świata

Poniedziałek, 5 września 2022 (10:54)

Zmarła przed 25 laty zakonnica przeszła do historii jako „matka ubogich”. Dzięki swemu zaangażowaniu na rzecz biednych, bezdomnych, chorych i umierających ta założycielka zgromadzenia zakonnego i laureatka Pokojowej Nagrody Nobla stała się niezapomnianą postacią. Papież Franciszek kanonizował ją 4 września 2016 r. i wyznaczył dzień jej śmierci, czyli „narodzin dla nieba” (5 września) na liturgiczne wspomnienie nowej świętej.

Matka Teresa była gorliwym obrońcą życia. Mówiła: „Tym, co najbardziej niszczy pokój we współczesnym świecie, jest aborcja – ponieważ jeżeli matka może zabić swoje własne dziecko, co może powstrzymać ciebie i mnie od zabijania się nawzajem?”.

Na drodze ze swego rodzinnego Skopje – stolicy dzisiejszej Macedonii Północnej – do chwały ołtarzy Agnes Gonxha Bojaxhiu (takie nazwisko nosiła w świecie) przeżyła wiele etapów życia, które prowadziły ją przez niemal wszystkie kraje świata.

Przyszła święta urodziła się 26 sierpnia 1910 r. jako trzecie dziecko w rodzinie albańskiej w wówczas osmańskim Skopje. Została ochrzczona następnego dnia i właśnie dzień swego chrztu uważała za właściwą datę urodzin.
Jako dziecko uczyła się języków serbskochorwackiego
i albańskiego, grała na mandolinie i inscenizowała małe przedstawienia teatralne. W żyjącej w dostatku rodzinie udzielanie pomocy potrzebującym było czymś ogólnie przyjętym. Ojciec Mikołaj, kupiec i polityk zasiadający we władzach miejskich, zmarł w 1919 r., gdy jego córka miała 8 lat.

Jako 12-latka podczas misji prowadzonych przez jezuitów w swym mieście rodzinnym usłyszała o pracujących
w indyjskim Bengalu loretankach i postanowiła, że zostanie tam siostrą misjonarką. W 1929 r. pojechała do Dublina, gdzie znajdował się dom macierzysty irlandzkiej gałęzi założonego przez św. Marię Ward (1585-1645) Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej z Loreto, zwanych też „Pannami Angielskimi”. Nie wiedziała, że ze względu na sytuację polityczną nie zobaczy już nigdy swojej matki Dranë i siostry, które przeniosły się do Albanii i tam obie zmarły w 1972 r.

Już po kilku miesiącach pobytu w Dublinie Agnes wysłano do Indii, gdzie w mieście Dardżyling uczyła się angielskiego, bengalskiego, trochę hindi i rozpoczęła nowicjat. Jako imię zakonne wybrała sobie: Maria Teresa od Dzieciątka Jezus na pamiątkę przeprowadzonej
w 1925 r. kanonizacji Teresy z Lisieux (1873-97).
W 1931 r. złożyła pierwsze śluby zakonne i została nauczycielką w Kalkucie, w szkole dla dziewcząt
z zamożnych rodzin. Uczyła tam geografii, historii i religii. Od 1936 r. była kierowniczką szkoły podstawowej, a od 1939 r., po złożeniu ślubów wieczystych, kierowała
St. Mary’s School.

Wkrótce potem zetknęła się z nędzą ludzi w położonych nieopodal jej miejsca pracy slumsach Motijhil, z wielką klęską głodu w Bengalu, w którym w 1942 r. z powodu braku żywności, wskutek wycieńczenia i epidemii zmarły
2 mln ludzi. Była też świadkiem ulicznych starć między muzułmanami a wyznawcami hinduizmu latem 1946 r.
Do ich zakończenia ostatecznie przyczynił się Mahatma Ghandi (1869-1948), którego Matka Teresa, niestety, nigdy nie spotkała osobiście.

Wołanie do najbiedniejszych

W życiu Matki Teresy dokonał się przełom, gdy 10 września 1946 r., jadąc pociągiem do Dardżylingu, spojrzała na krzyż i poczuła, że Bóg ją wzywa, aby wszystko zostawiła
i służyła najbiedniejszym w slumsach. Po tym wydarzeniu, które określała jako „Inspiration Day” (Dzień natchnienia), chciała od razu opuścić klauzurę, pozostając jednocześnie w klasztorze. Jednakże zgodę na ten krok otrzymała od arcybiskupa Kalkuty, Ferdinanda Périera i Piusa XII dopiero po 2 latach starań.

17 sierpnia 1948 r. 38-letnia Teresa po raz pierwszy założyła własne sari. Było ono z białej bawełny i takie samo, jakie nosili ludzie na ulicy. Ozdabiały je trzy błękitne pasy, kolor Matki Bożej.

Po krótkim kursie pierwszej pomocy u sióstr w misji medycznej s. Teresa przeniosła się do dzielnicy nędzy Entally, gdzie natychmiast rozpoczęła nauczanie dzieci ze slumsów i odwiedzała okoliczne domy. W krótkim czasie utworzyła stację dla chorych na trąd, szybko też znalazła dziewczęta z różnych krajów, chętne do współpracy. Wraz
z nimi założyła Zgromadzenie Sióstr Misjonarek Miłości zatwierdzone przez Papieża w 1950 r. Siostry zobowiązywały się do życia w ubóstwie, czystości, posłuszeństwie i służbie „najbiedniejszym z biednych całym sercem i bez odwzajemniania”. W 1953 r. powstał ich obecny dom macierzysty w Kalkucie.

Widząc ludzi umierających na ulicy, w byłym domu dla pielgrzymów w dzielnicy Kalighat, obok hinduistycznej świątyni Kali, Matka Teresa założyła w 1954 r. Dom Czystego Serca Nirmal Hriday dla umierających, zbieranych z ulic. Oblicza się, że do chwili obecnej ok. 100 tys. osób mogło godnie umrzeć, pozostając pod czułą opieką misjonarek miłości. Założyła też Dom Dziecka Opuszczonego. Obecnie w Indiach i za granicą w 50 takich domach mieszka 30 tys. porzuconych dzieci i sierot.

Szybki rozwój

W 1959 r. Matka Teresa otworzyła w Kalkucie dom starców i ośrodek dla trędowatych, a 2 lata później założyła dla nich miasto Shanti Nagar (Miasto Pokoju). Nieco później podobne placówki zaczęły powstawać w wielu dużych miastach Indii i w innych krajach.

Obok czynnego Zgromadzenia Sióstr Misjonarek Miłości Matka Teresa założyła w 1965 r. wspólnotę czynną Misjonarzy Miłości oraz dwie wspólnoty kontemplacyjne:
w 1976 r. – Misjonarek Miłości i w 1979 r. – Misjonarzy Miłości. Zainicjowała także Międzynarodowe Stowarzyszenie Współpracowników Matki Teresy.

Równie szybko, jak zgromadzenie rozwijało się na świecie, rosło zainteresowanie działalnością Matki Teresy. Gdy na Międzynarodowym Kongresie Eucharystycznym w Indiach w 1964 r. poznał ją osobiście Paweł VI, nie szczędził wyrazów uznania dla jej dzieła. W 1973 r. Watykan nadał misjonarkom miłości rangę zgromadzenia papieskiego. Wkrótce pojawiły się liczne odznaczenia. W 1973 r. Matka Teresa została pierwszą laureatką Nagrody Templetona,
w 1978 r. otrzymała Nagrodę Balzana, w 1979 r.
– Pokojową Nagrodę Nobla i w 1996 r. – honorowe obywatelstwo Stanów Zjednoczonych.

Żałoba na całym świecie

Wielkie zaabsorbowanie pracą i ciągłe podróże znacznie obciążyły stan zdrowia Matki Teresy. W 1983 r. lekarze stwierdzili u niej problemy z sercem, w 1989 r. wszczepiono jej rozrusznik serca. Podczas kapituły generalnej w marcu 1997 r. przekazała kierowanie zgromadzeniem s. Nirmali Joshi, a latem tegoż roku pojechała do USA i Watykanu, gdzie po raz ostatni spotkała się z Janem Pawłem II. Zmarła 5 września 1997 r.
w Kalkucie w wieku 87 lat. „Matka Teresa była darem dla Kościoła i świata” – powiedział Papież na wiadomość o jej śmierci.

Założycielka zgromadzenia, od 1951 r. obywatelka Indii, miała pogrzeb państwowy. W kondukcie żałobnym ulicami Kalkuty szło ponad milion osób. Ostatni hołd złożyły jej setki głów państw i szefów rządów oraz czołowi przedstawiciele różnych religii. W 35 krajach transmisję telewizyjną z Mszy św. pogrzebowej, sprawowanej
13 września 1997 r. przez sekretarza stanu Stolicy Apostolskiej ks. kard. Angelo Sodano, obejrzało ponad miliard widzów.

Szybka kanonizacja

Po najkrótszym w historii współczesnej procesie beatyfikacyjnym Jan Paweł II ogłosił Matkę Teresę błogosławioną 19 października 2003 r. Uroczystość
w Watykanie zgromadziła 300 tys. wiernych. W grudniu 2015 r. Franciszek potwierdził wymagane do kanonizacji dwa cudy za jej wstawiennictwem i 4 września 2016 r. ogłosił Matkę Teresę świętą. Jej kanonizacja była jedną
z największych uroczystości trwającego wówczas Nadzwyczajnego Roku Świętego Miłosierdzia Bożego, gromadząc na placu św. Piotra setki tysięcy pielgrzymów
z całego świata.

JG, KAI