Zrabowane przez Niemców dzieła sztuki wróciły do Krakowa

Poniedziałek, 27 lutego 2017 (21:29)

Trzy dzieła sztuki, które na powrót trafiły do Krakowa, zostały zrabowane jeszcze na początku okupacji niemieckiej.

Jak poinformował NaszDziennik.pl Krzysztof Marcinkiewicz, rzecznik prasowy Wojewody Małopolskiego, są to XVIII-wieczna mapa Rzeczypospolitej Obojga Narodów, akwarela Julii Potockiej przedstawiająca Pałac Potockich pod Baranami oraz rysunek ukazujący Kraków w okresie renesansu. Mapa Rzeczypospolitej Obojga Narodów z XVIII wieku przedstawia stan polskich granic po I rozbiorze. Mapa – miedzioryt na papierze – została wydana w Augsburgu po 1772 r. przez niemieckiego kartografa, grawera i wydawcę Tobiasa Conrada Lottera.

– Stan jej zachowania nie jest najlepszy, zauważalne są liczne zabrudzenia, zaplamienia na dość dużej powierzchni, widać też niewielkie ubytki papieru. Mapa oprawiona jest w drewnianą ramę zamontowaną jako blat niskiego stolika na kółkach – informuje Krzysztof Marcinkiewicz.

Kolejnym odzyskanym po latach dziełem jest akwarela Julii Potockiej przedstawiająca Pałac Potockich pod Baranami, oprawiony w papierowe passe-partout. Obraz przedstawia południowo-zachodni narożnik Rynku Głównego i w perspektywie ulicę św. Anny. Widoczne są: fasada i elewacja od strony południowej Pałacu pod Baranami. Z pewnością jest to interesujący materiał ikonograficzny. Rysunek powstał najprawdopodobniej w II połowie XIX wieku, ale pokazuje stan faktyczny obiektu z ok. połowy XIX wieku, np. w związku z zakupem wtedy pałacu przez Potockich. Obraz jest w dość dobrym stanie, widoczne są lekkie zabrudzenia oraz drobne uszkodzenia i przebarwienia passe-partout. Na odwrocie obrazu widnieje odręczny napis „widok Pałacu Potockich – zabrane z Krakowa w 1939 r.” sporządzony ręką żony nazisty Charlotte Wachter. Trzeci odzyskany obiekt to rysunek przedstawiający Kraków w czasach renesansu.

Przekazanie zrabowanych przez Niemców dzieł sztuki odbyło się w Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim. Zwrócił je syn generała Ottona von Wachtera, w czasie okupacji gubernatora dystryktu krakowskiego Generalnej Guberni i wysokiego funkcjonariusza SS, który wywiózł z Polski m.in. obrazy, zabytkowe meble czy militaria. Przekazując zagrabione pamiątki, Horst von Wachter zaapelował do Niemców posiadających zrabowane dzieła sztuki, aby podążając jego śladem, zwrócili własność należącą do Narodu Polskiego.

– To ważny moment w kilkudziesięcioletnim wysiłku Polaków w odzyskaniu zrabowanych arcydzieł, stanowi dzień, który, mam nadzieję, będzie przykładem dla innych potomków nazistów. To zwieńczenie wysiłku nas wszystkich, oby było więcej takich spotkań – stwierdził wojewoda małopolski Józef Pilch.

Przygotowując pracę naukową na temat Otto von Wachtera Magdalena Ogórek z Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, Muzeum Narodowego w Krakowie i Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zwróciła uwagę na jeden z obiektów na fotografii, a kiedy okazało się, że został on zagrabiony przez Niemców podczas okupacji, zabiegała o zwrot mapy Krakowowi.

Odzyskane dzieła sztuki po zabiegach konserwatorskich oraz analizie historycznej będą dostępne dla turystów z całego świata, którzy odwiedzają Kraków. Szacuje się, że w czasie II wojny światowej najeźdźcy zrabowali z Polski pół miliona dzieł sztuki. Tylko nieliczne wróciły.     

Mariusz Kamieniecki