O roli prezydenta USA dla polskiej niepodległości

Piątek, 20 stycznia 2017 (10:19)

„Historycy spotykają się w rocznicę ogłoszenia słynnych 14 punktów prezydenta USA Thomasa Woodrowa Wilsona, który w styczniu 1918 roku głośno upomniał się o niepodległą Polskę. Jego program pokojowy, który przedstawił w orędziu do Kongresu, przewidywał podjęcie działań, które umożliwić miały sprawiedliwszy świat po pierwszej wojnie światowej” – poinformował IPN na swojej stronie internetowej.

Instytut dodał, że dla Polski najważniejszy był punkt 13, mówiący o utworzeniu niepodległego państwa polskiego z dostępem do morza na terenach zamieszkanych w większości przez ludność polską.

– Stworzenie niepodległego państwa polskiego na terytoriach zamieszkanych przez ludność bezsprzecznie polską, z wolnym dostępem do morza, niepodległością polityczną, gospodarczą. Integralność terytoriów tego państwa ma być zagwarantowana przez konwencję międzynarodową – tymi słowami 8 stycznia 1918 r. prezydent USA Thomas Woodrow Wilson zwrócił się do amerykańskiego Kongresu, przedstawiając swoją propozycję rozwiązania tzw. kwestii polskiej.

– Wygłoszone przed amerykańskim Kongresem orędzie prezydenta Woodrowa Wilsona, zawierające program pokojowy w związku z trwającą od ponad trzech lat wojną światową, było propozycją przełomową – ocenił Jarosław Tęsiorowski z IPN.

– Dla Polaków, instrumentalnie traktowanych przez państwa zaborcze, postulat niepodległego państwa miał znaczenie ogromne. Jeden z najważniejszych uczestników konfliktu stawiał jednoznacznie przywrócenie wolnej Polski wśród warunków zakończenia wojny – dodał.

Debatę poprowadzi prof. Włodzimierz Suleja, a jej uczestnikami będą profesorowie historii: Andrzej Chwalba, Małgorzata Gmurczyk-Wrońska, Marek Kornat, Wojciech Materski, Wojciech Roszkowski i Mariusz Wołos. Jak zapewnia IPN, będzie ją można oglądać na żywo od godz. 11.00 za pośrednictwem stron internetowych Instytutu Pamięci Narodowej oraz Kancelarii Prezydenta RP.

Kolejna styczniowa debata historyków w Belwederze – jak podkreślił w niedawnej rozmowie z PAP prezes IPN Jarosław Szarek – wiąże się z przygotowywaniem uroczystych obchodów 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości, które zaplanowano w przyszłym roku. W ten sposób IPN i Kancelaria Prezydenta chcą przybliżyć wydarzenia i postaci, które szczególnie przyczyniły się do odrodzenia polskiego państwa w 1918 roku.

Dwuletni cykl debat historyków zainaugurowała w listopadzie ub.r. dyskusja o znaczeniu Aktu 5 listopada z 1916 r. Podczas kolejnych spotkań historycy będą rozmawiać m.in. o skutkach rewolucji lutowej i rewolucji październikowej w Rosji dla Polaków, powstaniu Armii Polskiej we Francji pod dowództwem gen. Józefa Hallera, Korpusach Polskich w Rosji, Polskiej Organizacji Wojskowej czy Komitecie Narodowym Polskim Romana Dmowskiego.

RS, PAP