Świadkowie najnowszej historii Polski

Piątek, 25 listopada 2016 (19:38)

„Świadek Historii” to lokalny odpowiednik ogólnopolskiej nagrody Kustosz Pamięci Narodowej przyznawanej od 2002 r. przez IPN za szczególnie aktywny udział w upamiętnianiu historii Narodu Polskiego z lat 1939-1989, a także za działalność publiczną zbieżną z ustawowymi celami Instytutu.

Nagroda „Świadek Historii” jest przyznawana przez regionalne oddziały IPN osobom i instytucjom szczególnie zasłużonym dla upamiętniania historii, wspierającym pion edukacyjny IPN w dziele popularyzacji historii. Jest wyrazem wdzięczności za trud przechowywania, gromadzenia i rozpowszechniania wiedzy o najnowszej historii Polski w czasach szczególnie trudnych, kiedy historia współczesna przez władze PRL była wykorzystywana do celów propagandowych. Laureatów nagrody „Świadek Historii” wyłania kapituła, której przewodniczy prezes IPN.

Uroczysta gala wręczenia nagród  z udziałem laureatów, ich rodzin oraz przedstawicieli IPN odbyła się dzisiaj w Filharmonii Podkarpackiej im. Artura Malawskiego w Rzeszowie. W tym roku decyzją Kapituły Nagrody Świadek Historii tym zaszczytnym wyróżnieniem zostało uhonorowanych pięć kolejnych osób. Wśród nich są:

Adam Kantor – inicjator powstania w 1945 r. młodzieżowej organizacji „Orlęta”, nawiązującej do tradycji Orląt Lwowskich. Prześladowany przez aparat represji PRL za działalność antykomunistyczną, został skazany na siedem lat więzienia, które opuścił na mocy amnestii w 1954 r. W latach 80. działał aktywnie w NSZZ „Solidarność”, w stanie wojennym był internowany, a później działał w podziemnej „S”. Swoją wiedzą, doświadczeniem od lat chętnie dzieli się z młodym pokoleniem.

Artur Szary – nauczyciel historii w Zespole Szkół w Bratkowicach, dziennikarz lokalnej prasy, od lat publikuje materiały poświęcone regionalnej historii. Jest inicjatorem szeregu upamiętnień bohaterów polskiej niepodległości, wystaw, pokazów grup rekonstrukcyjnych. Od 2011 r. prowadzi organizację Związek Strzelecki „Strzelec”.

Edward Marszałek – rzecznik prasowy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie, od lat promuje historię regionu, upamiętniając wydarzenia z przeszłości. Autor wielu artykułów i książek przypominających dzieje regionu i martyrologię leśników. Jest pomysłodawcą m.in. umieszczania krzyży na zapomnianych leśnych cmentarzach z I wojny światowej. W ubiegłym roku zainicjował poszukiwania Polaków zamordowanych przez UPA w gajówce Jalina k. Nasicznego w Bieszczadach, które prowadzi rzeszowski Oddział IPN.

Edward Orłowski – leśnik, w swoich środowisku nazywany jest Strażnikiem Pamięci. Od lat współpracuje z IPN, angażuje się w edukację historyczną dzieci, młodzieży i dorosłych. Swoją działalnością przyczynia się do upamiętniania osób zasłużonych dla polskiej wolności. Jest autorem szeregu publikacji odsłaniających wojenne losy leśników na Kresach oraz ich deportacji w głąb ZSRS. Wiele uwagi poświęca przypominaniu i utrwalaniu wiedzy o konspiracyjnych działaniach i walce leśników podczas II wojny światowej. Jest m.in. autorem „Wykazu Leśników, którzy ponieśli śmierć w okresie wojny i prześladowań w latach 1938-1949 na terenie Małopolski Wschodniej i powojennej Rzeszowszczyzny”, który liczy dziś tysiąc nazwisk. Z inicjatywy Edwarda Orłowskiego na terenie Nadleśnictwa Oleszyce powstał „Las Pamięci Leśników”.

Marcin Zieniewicz – Konsul RP we Lwowie, od lat zajmuje się kultywowaniem miejsc pamięci narodowej. Zasłużył się m.in. poszukiwaniem miejsc pochówku, ekshumacji i godnego pogrzebu żołnierzy Wojska Polskiego poległych w 1939 r. Koordynował proces poszukiwań i ekshumacji na Ukrainie w latach 2012-2016. Był także organizatorem uroczystości patriotycznych w Zadwórzu i Hucie Pieniackiej na Ukrainie.

Nagrodą Honorową „Świadek Historii” została też wyróżniona jedna z najstarszych w Polsce instytucji naukowych powstała w 1909 r.: Towarzystwo Przyjaciół Nauk im. Kazimierza Marii Osińskiego w Przemyślu. Instytucja organizuje cały szereg konferencji naukowych, ale także warsztaty i konkursy popularyzujące historię wśród młodego pokolenia. Biblioteka TPN posiada dziś zbiór ponad 60 tysięcy woluminów: starodruków, rękopisów itp. Jest wydawcą „Rocznika Przemyskiego”, którego początki sięgają 1912 r., a które jest zamawiane przez największe biblioteki i ośrodki naukowe w Polsce.  

            Dzisiaj w Rzeszowie Nagrody Honorowe „Świadek Historii” na Podkarpaciu przyznano po raz piąty. W latach minionych wśród laureatów tego wyróżnienia byli m.in. ks. abp Ignacy Tokarczuk, ks. bp Jan Niemiec, ks. Tadeusz Pater, ks. infułat Józef Sondej, prof. Janina Marciak-Kozłowska, Stanisław Szpunar, Franciszek Batory, Mirosław Majkowski, Mieczysław Skotnicki czy Zbigniew Larendowicz.

                           

Mariusz Kamieniecki