Przykład zachęca do działania

Sobota, 29 października 2016 (13:15)

Skąd się wziął pomysł zorganizowania Akcji „Znicz dla Bohatera” w Szczecinie?

– Pomysł zrodził się w środowiskach patriotycznych Szczecina, które współpracowały z organizacjami kombatanckimi, chociażby takimi jak Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Szczecin czy Związek Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych Okręg Szczecin. Dodatkowym impulsem była też obserwacja życia, bowiem interesując się losem kombatantów, weteranów wojennych, historią Polskiego Podziemia Niepodległościowego i szerzej historią II wojny światowej – odwiedzaliśmy groby, często widzieliśmy, że są one zaniedbane, pokryte liśćmi, co wskazywało, że w ogóle nie są porządkowane. Często o sprzątanie tych miejsc pamięci prosiły nas również rodziny zmarłych – osoby zazwyczaj starsze, którym brakuje już sił, aby samodzielnie się tym zająć. I tak można powiedzieć, że to samo życie zrodziło ten pomysł Akcji „Znicz dla Bohatera”.

Czy w Szczecinie jest dużo takich grobów, które czekają na uporządkowanie i czy można mówić o konkretnych bohaterach z imienia i nazwiska, którzy spoczywają w tych miejscach?

– W Szczecinie na cmentarzu Centralnym przy ul. Ku Słońcu, takich grobów jest całkiem sporo. Jest to zarówno kwatera żołnierzy walczących w kampanii wrześniowej 1939 r. jak również kwatera kombatancka. Są to groby tych żołnierzy, którzy zginęli, a następnie ich szczątki zostały ekshumowane. Na przykład sprzątamy grób „Żołnierzy Wyklętych” z Bojowego Oddziału Armii (BOA) – największej podziemnej organizacji działającej po wojnie na terenie Pomorza Zachodniego. Pierwszym dowódcą BOA był Stefan Pabis, a po jego ujawnieniu się w 1947 r. kierownictwo przejął Wacław Borodziuk vel Wacław Kasprzyński ps. „Orzeł”. Grupa współpracowała z najsłynniejszym dowódcą podziemia, legendarnym mjr. Zygmuntem Szendzielarzem „Łupaszką”, czyli z V Wileńską Brygadą Armii Krajowej. Po sfingowanym procesie wyrok śmierci na tych młodych ludzi wydał Wojskowy Sąd Rejonowy, którego składem kierował kpt. Stanisław Wróblewski. W 2009 r. zespół pod kierunkiem prof. Krzysztofa Szwagrzyka przeprowadził ekshumacje żołnierzy BOA. Ponadto sprzątamy grób Konrada Ignacego Strycharczyka pseudonim „Słowik” – żołnierza Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, i groby wielu innych bohaterów. Od wielu lat porządkujemy również pomniki, w tym m.in. Pomnik Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej czy chociażby pomnik poświęcony zamordowanym w Katyniu.   

To już IV edycja Akcji „Znicz dla Bohatera” w Szczecinie, proszę powiedzieć, jakie zainteresowanie towarzyszyło temu przedsięwzięciu w latach ubiegłych?

– W akcji rokrocznie bierze udział kilkadziesiąt osób, które tak na dobrą sprawę wywodzą się z różnych środowisk. Są to zarówno przedstawiciele środowisk patriotycznych, narodowych, ale także środowisk kibicowskich. W tym roku udział w naszej Akcji „Znicz dla Bohatera” zapowiedziały także osoby z Wielkopolski. Można zatem powiedzieć, że akcja zaczyna mieć zasięg ponadregionalny.     

Czy o tej akcji można powiedzieć, że jest ona również pewną formą edukacji historycznej…?

– Tak, jak najbardziej. Często bywa tak, że opowiadane są nam historie poszczególnych żołnierzy, których groby porządkujemy. Zapoznajemy się z ich dokonaniami, ponadto przy okazji tych naszych akcji mamy okazję spotykać się także z rodzinami pomordowanych, a zatem poznajemy ludzi, którzy spotykali się z tymi naszymi bohaterami i dzisiaj mogą się z nami podzielić swoją refleksją. Jest to zatem bardzo ważny element.    

Mamy „modę” na Żołnierzy Niezłomnych i wydawałoby się, że groby tych bohaterów powinny być zadbane, że porządkowanie tych grobów powinno mieć formę instytucjonalną. Tyle że tak nie jest…?

– Z całą pewnością tak być powinno. Niestety, póki co, nie możemy do końca polegać na konkretnych instytucjach. Stąd staramy się wypełnić tę lukę naszą akcją – inicjatywą oddolną. Ale jest również pewien element pozytywny tej inicjatywy, a mianowicie jest to działanie autentyczne, niewymuszone, wypływające nie tylko z obowiązku, który tak czy inaczej mamy wobec pamięci tych, którzy odeszli, tym bardziej bohaterów naszej wolności, ale jest to działanie wypływające z serca. Nie musimy zwracać się z pismami do takich czy innych instytucji czy urzędów, ale sami bierzemy sprawy w swoje ręce i zabieramy się do pracy. Jesteśmy to winni tym wszystkim bohaterom, którzy wywalczyli nam wolność, często składając swoje życie w ofierze na ołtarzu Ojczyzny.  

Do kogo jest adresowana ta inicjatywa i czy, i jak, można się w nią włączyć – może już nie do tegorocznej akcji, ale w przyszłości?

– Akcja „Znicz dla Bohatera” skierowana jest przede wszystkim do młodych ludzi. Zależy nam, aby poprzez tą akcję młodzi ludzie nauczyli się historii, której często nie można nauczyć się w szkole czy z podręczników, ale którą trzeba poznać osobiście poprzez chociażby kontakt z miejscami poświęconymi naszym narodowym bohaterom związanym z Podziemiem Niepodległościowym w Polsce. Bardzo często się zdarza, że porządkując taki czy inny grób, młodzież poznaje nazwisko spoczywającej tam konkretnej osoby, do której wraca już w wolnym czasie w domu w internecie, w literaturze, poprzez publikacje historyczne, starając się poznać historię jej życia. Chcemy poprzez tę naszą akcję kształtować postawy patriotyczne młodych ludzi. Postawy patriotyczne nie tylko czynu, ale również postawy patriotyczne poprzez pragnienie wiedzy. Tak widzimy swoją misję. Dodam może jeszcze, że kilka dni temu – być może zachęceni naszą akcją – groby porządkowali również wychowankowie jednego z zakładów specjalnych dla młodzieży. Przykład zachęca do działania.   

Do udziału w akcji organizatorzy zachęcają, informując, że wystarczą chęci, miotła lub grabki, ściereczki, a także inne środki i materiały czyszczące W sumie niewiele trzeba, żeby spełnić swój patriotyczny obowiązek…?

– Naprawdę niewiele potrzeba, wystarczy po prostu chcieć. Myślę, że każdy może sobie tak zorganizować czas, aby znaleźć chwilę na uporządkowanie grobów naszych bohaterów. Spotykamy się przy obelisku poświęconym żołnierzom kampanii wrześniowej 1939 r. przy Głównej Bramie cmentarza Centralnego w Szczecinie i stamtąd udajemy się na kwatery, które będziemy sprzątać. Nie chcemy nikogo wiązać od godz. 10.00 do 14.00, ale wystarczy jedna godzina, aby zabrać miotłę, grabki czy jakąś ściereczkę, przyjść i wspólnie z innymi ludźmi posprzątać groby, tym samym dając świadectwo swojego patriotyzmu.  

Porządkowanie grobów to tylko jeden z elementów Akcji „Znicz dla Bohatera”, ale organizatorzy nie zapominają też o modlitwie za tych patriotów…

– Porządkowanie grobów rozpoczyna modlitwa nad grobami weteranów walk o niepodległość naszej Ojczyzny. W tym roku poprowadzą ją: znany obrońca życia ks. Tomasz Kancelarczyk z parafii pw. Świętej Rodziny w Szczecinie oraz proboszcz parafii prawosławnej pw. Świętego Mikołaja ks. Paweł Stefanowski. To pokazuje, że nasza akcja ma także wymiar religijny, duchowy poniekąd również akcent ekumeniczny. Oprócz uporządkowania miejsc spoczynku żołnierzy i weteranów wojennych chcemy im ofiarować również naszą modlitwę.  

Dziękuję za rozmowę.

Mariusz Kamieniecki